ÇAY/ ÇARŞI CAMİ – SİLLE – KONYA

   Sille’de bulunan camiler içinde Çay Camii, merkezde hemen derenin üst kısmında yer alması dolayısı ile kendini fark ettirmektedir:

    Sille Deresi’nin güney kıyısında olmasından dolayı Çay Camii diye anılır. Etrafındaki dükkânların kapanmasından sonra bir mahalle camii görünümü almıştır. Önünde derenin iki yakasını bağlayan ve camiye geçit veren bir köprü mevcuttur. Cami, beş altı basamaklı merdivenle çıkılan yükseklikte inşa edilmiştir. Zemin kat mektep ve depo olarak kullanılmıştır. Son cemaat mahalli kuzeydedir. Ahşap sütunları yükseltilmiş ahşap örtülüdür. Giriş kapısı ahşap çift kanatlı olup iki tarafında birer büyük ve geniş pencere olup bunların üstünde üç küçük pencere daha yer almıştır. Kuzey güney doğrultusunda dikdörtgen planında inşa edilmiş olan cami 1976 yılında tamir ettirilmiştir. Minber, mihrap ve kürsüsü ahşaptandır. Duvar ve sütunlar pencere hizasına kadar ahşap lambri ile kaplanmıştır. Bu caminin ahşap işçiliği Selçuklu ahşap işliğinin bir devamıdır.

TARİHÇE

Caminin kesin yapım tarihi bilinmez. 19. yüzyılda inşa edildiği düşünülür. Ahşap minberi, 19. yüzyıl geç dönem Osmanlı süslemeleri özelliğini taşır.[2] Sille’nin eski çarşısının merkezinde inşa edilen yapının alt katı mektep ve depo, üst katı ibadet alanı olarak düzenlenmiştir. Kalabalık bir çarşı camisi iken, çarşının kapanmasından sonra bir mahalle camisine dönüşmüştür.

   Cami, 1976’da Silleli iş insanı Halil İbrahim Sayar öncülüğünde büyük bir onarım görmüştür. Mülkiyeti Vakıflar Genel Müdürlüğü’ne aittir. Gayrimenkul Eski Eserler ve Anıtlar Yüksek Kurulu kararıyla 1991’de tescillenmiştir. Yapı, 2012-2013 yıllarında Selçuklu Belediyesi tarafından onarılmıştır.

  2012-2013’teki yenileme sırasında caminin müştemilatında bir Kâbe örtüsü bulunmuştur. Bu Kâbe örtüsünün Sille Medresesi’nin kurucusu Mehmet Efendi’ye ait olduğu ve Mehmet Efendi’nin oğlu Musa Kazım Efendi ile Sille’ye geldiği düşünülür.[4] 35×66 cm ebatlarındaki eserin üzerinde Bakara Suresi, Esma-ül Hüsna ve Kelime-i Tevhid nakşedilmiştir.

MİMARİ ÖZELLİKLERİ

   İki katlı yapı, eğimli araziye uyum sağlayacak şekilde planlanmış; alt katı mektep ve depo, üst katı ibadet alanı şeklinde kullanılmak üzere düzenlenmiştir.

   Sille Çay Cami’nin harim bölümü dörtgen planlıdır, dikey olarak düzenlenmiştir. Caminin minberi, güney duvara bitişiktir ve batı duvarına yakındır. Harim bölümüne kuzey duvardaki kapıdan girilir. Bu bölümde minber duvarına dik, beşerli iki sıra halinde toplam 10 adet taşıyıcı ahşap direk bulunur. İçerisi, kuzey ve güney duvarlarında beşer, doğu ve batı duvarlarında sekizer adet olmak üzere toplam 26 pencere ile aydınlatılır

  Hariminin kuzey bölümünde üst kat, imam odası ve kadınlar mahfili olarak düzenlenmiştir. Dış mekândaki dikdörtgen son cemaat yeri harim bölümünün kuzey duvarına paraleldir. İki tarafındaki merdivenlerle son cemaat yerine ulaşılır.

   Caminin minaresi kuzeydoğu köşede ve camiye bitişiktir. Son cemaat yerinin üst katındaki kapı ile minareye ulaşılır. Minarenin silindirik gövdesi altta taş bir bilezikle; üstte taş bilezik ve mavi çini bordürle çevrilmiştir.

Ahşap sütunları ile kürsü, mihrap ve ahşap minberi sanatsal açıdan dikkat çekici unsurlarıdır.

KAYNAK: MİMARLIK TARİHİ VE DOKUSU İLE SİLLE ( Öğr. Gör. Dr. Funda KURAK AÇICI )

FOTOĞRAFLAR: MUSTAFA GÜRELLİ