SIĞACIK HAMAMI – SEFERİHİSAR / İZMİR

SIĞACIK HAMAMI – SEFERİHİSAR / İZMİR

Sığacık Camisi’nin batısında, camiye yaklaşık 20 metre uzaklıktadır. Kırma

taşlarla inşa edilen yapının duvarlarında devşirme mermer parçalar yer almaktadır.

Ilıklık ve iki halvet hücresinden oluşan hamamın soyunmalık mekanı günümüze

ulaşamamıştır

Hamamın kuzey cephesi önünde, günümüze ulaşamayan soyunmalığın

duvarlarına ait izler görülebilmektedir.  Ilıklık, dikdörtgen bir mekandır. Mekan

iki yandan tonozlarla kareye dönüştürülmüş ve ortası, geçişleri pandantiflerle sağlanan

bir kubbeyle örtülmüştür. Ilıklığın güneyinde yer alan iki halvet hücresinin de pandantif

geçişli birer kubbeyle örtülü oldukları görülmektedir. Sivri kemerli bir açıklıkla,

ılıklıktan doğu halvet hücresine ulaşılmaktadır. Batıdaki halvet hücresinin ılıklık ile

bağlantısını sağlayan bir girişi yoktur ve bu hücreye diğer halvet hücresinden

ulaşılmaktadır.

Hamamın güney cephesi üzerinde su deposu ve külhan yer almaktadır.

Ancak, bugün, bakımsız ve oldukça kötü durumda olan hamamın külhanı

görülememektedir.

Türk hamamları mekân dağılımı ve ısıtma sistemleri bakımından genellikle

Roma hamamlarına benzediği kabul edilmektedir.Türk hamam mimarisinde sıcaklık

bölümünün plânını dikkate alarak, Semavi Eyice bir tipoloji yapmıştır.36 Söz konusu

çalışmada, Osmanlı hamamları ele alınmasına karşın, bu gruplama Anadolu Selçuklu ve

Beylikler devri için de kullanılmıştır.

Sığacık Hamamı, S. Eyice’nin yapmış olduğu gruplamaya göre “Ortası

Kubbeli, Enine Sıcaklıklı ve Çifte Halvetli Tip” içerisinde incelenebilir. İki birimden

oluşan bu tipte, önde enine uzanan, ortası kubbeli ve iki kemerle birbirinden ayrılan,

yan bölümleri düz tonoz örtülü bir sıcaklık ve gerisinde bu sıcaklık mekânına birer

kapıyla açılan çifte halvet hücresi yer almaktadır. Küçük boyutlu olan bu şemanın

yaygın örneklerine genellikle taşrada ve 15. yüzyılda çok sık rastlanmaktadır. Aynı plan

tipinin Anadolu Selçuklu döneminden bilinen ilk örneği, Tokat Pervane Hamamı’nın

kadınlar kısmıdır (XIII. yüzyıl)37. Bilecik Gölpazarı Mihal Bey Hamamı (XIV.

yüzyıl)38, İbrahim Paşa Hamamı ( XV. yüzyıl)39, Tire Yeniceköy Hamamı ( XIV.

yüzyıl sonu, XV. yüzyıl başı) bu grubun önemli örnekleri arasında sayılabilir.

Bazı örneklerde, Sığacık Hamamı’nda olduğu gibi, sıcaklık birimi ılıklığa

çevrilip, sıcaklık sadece iki halvet hücresinden ibaret bırakılmıştır. Özellikle, halvet

hücrelerinden yalnızca birinin bu kısma açılması, ısı kaybını engellemeye yönelik bir

uygulama olarak karşımıza çıkmaktadır. Hekim Hamamı (XV. yüzyıl)41, Molla Arap

hamamları bu tipin farklı varyasyonlarını yansıtan örneklerdendir.

Üzerinde herhangi bir kitabe bulunmayan Sığacık Hamamı’nın inşa tarihi belli

değildir. Türk mimarisinde, camiden önce yakınına bir hamam inşa edilmesi bir

gelenektir. Hamamın camiden kısa bir süre önce inşa edilmiş olması mümkün

görünmektedir. Hamamın inşa malzemesi ve inşa tekniği açısından camiyle benzer

özellikler göstermesi, iki yapının yakın tarihlerde yapılmış olabileceği fikrini

desteklemektedir.

Kaynak: Sanat Tarihi Dergisi Sayı/Number XVI/1 Nisan/April 2007, 25-48 SIĞACIK’TA TÜRK MİMARİSİ (Seferihisar/İzmir)