KARAKOL – HACI HALİL EFENDİ CAMİİ – İZMİR

 Yol kenarında ve biraz yüksekçe bir yerde, bu caddeye inen 760 ve 756 sokakların birleştiği köşede, 756 Sok Nu 2’de. Her iki sokağa da açılmakta olup bugün sadece soldaki 756 Sokak’tan girilmekte, yandaki kapı kilitli.
Kapı üstünde “Karakol – Hacı Halil Efendi Camii” olarak yazılsa ve yapım yılı 1510-1515 yılları verilse de vakıf kayıtlarında adı “Ahmet Ağa Camii” diye geçiyor ve daha geç bir tarih veriliyor. Yine aynı vakıf kayıtlarında “Şeyh Ahmet Efendi tarafından yaptırılmıştır” şeklinde söz ediliyor. Caminin banisi konusu gizemini korurken en azından ‘Karakol’ adının eskiden burada mevcut karakoldan aldığını öğreniyoruz. Fakat asıl önemlisi; Ahmet Ağa ve Halil Efendi’nin kimler olduğu, daha doğrusu gerçek ilk banisinin kim olduğu.
   Camiye dışarıdan toplam 7 basamakla giriliyor. Yalnız son basamağı da çıktığınızda basamak ve sola doğru genişleyen giriş önü taşının normal bir taş olmayıp desenli ve motifli bir mermer levha olduğu görülüyor. İlk bakışta bir çeşme veya sebil alınlığı gibi duruyor.
    Caminin küçük olan bahçesinde girişte sağda bir incir ağacının altında özellikle ayrılmış toprak kısımda yere yarı gömülü iki mezar taşı mevcut. Kapıya yakın olan yani sağdaki taş yuvarlak, solda cadde tarafında kalan ise dikdörtgen formda. Taşların üstünde iki satırlı Osmanlıca yazı mevcut olup gerek kir ve gerekse daha sonraları üzerlerine geçilen badanadan dolayı harfler tek tük seçiliyor. Zaten istifli yazı olmasıyla da tam net okunamamaktadır. Yalnız caminin bahçesini ve dolayısıyla haziresini çevreleyen yeşile boyalı demir parmaklıkların üstüne iliştirilmiş küçük bir levhada “Cami Banisi Hacı Halil Efendi Burada Meftundur” yazılı.
   1510 tarihine baktığımızda İzmir’de şuan yaklaşık 60 cami içinde en eski olanı. Bu haliyle İzmir’in Türk-İslam medeniyeti açısından ve buradaki Müslüman yerleşke tarihlemesi ve yerleşimin zaman içindeki gelişimi açısından bu yapı çok önemlidir. İlk yaptıran ve tamir ettirenlerin kitabelerinin birisi kaybolma veya her ikisin de birden kaybolma durumları İzmir camileri için çokça rastlanan bir durum.
    Bu bölgenin tarihte İzmir’deki ilk Müslüman yerleşmelerinden biri olduğunu ve uzunca bir süre de bu kısmın bir Türk Mahallesi olarak Türk nüfusu açısından nüve teşkil ettiğini söyleyebiliriz. Bu yönüyle 1510 tarihi araştırmacılar için çok değerli olmalı. İzmir gibi her 40-50 yılda bir şiddetli deprem görmüş ve bir o kadar da yangın geçirmiş hele, hele yaklaşık 3,5 yıl da Yunan işgali yaşamış bir kentte.  Çok yapının ilk günden bugüne asırlarca ayakta kalabileceği olasılığını pek görmesek bile, zamanla yenilenme hatta yeniden yapılma ihtimali bile söz konusu olsa, yine de bu caminin derinlemesine araştırılıp 1510 tarihinin doğruluğu ortaya çıkarılmalıdır. Ve bu çok değerli ecdat yadigârının kent tarihine, kültürüne ve insanlığa kazandırılması, korunması gerekmektedir.
Karakol – Hacı Halil Efendi Camii veya diğer adıyla Hacı Ahmet Ağa Camii bir abidedir.

Bir cevap yazın